Vrij gelijk samen – Samen gelijk vrij

Deze week herdenkt Frankrijk de bestorming van de Bastille op 14 juli 1789, het begin van de Franse revolutie. Een revolutie die overigens niet in één keer was gepiept. Meerdere revoluties waren nodig om de Franse republiek definitief in het zadel te helpen. Onder andere in 1830, door Eugène Delacroix iconisch vereeuwigd op zijn schilderij De vrijheid leidt het volk.
Het is om begrijpelijke redenen één van de topattracties van het Louvre. Een interessant schilderij, al was het maar omdat het duidelijk maakt dat het bekende revolutionaire devies (liberté egalité fraternité) niet helemaal gelijkwaardig was. Het is immers Vrijheid die de revolutie leidt, en niet Gelijkheid of Broederschap. Haar leidende rol wordt ook nog eens onderstreept door de klassieke, piramidale compositie van de centrale actie op het schilderij. Met Vrijheid duidelijk aan de top, weliswaar onmiddellijk gevolgd door het volk, maar toch

Maar deze lichte ongelijkheid maakt het revolutionaire devies niet minder waardevol. Het inspireert nog steeds miljoenen mensen over de gehele wereld. Niet alleen bij politieke revoluties overigens, maar ook bij andere omwentelingen. Zo hanteert Damaris Mathijsen van Economy Transformers het devies – eigentijds vertaald naar vrij gelijk samen – als kompas voor haar vergezicht van maatschappij en economie. Waarbij ze in tegenstelling tot Delacroix niet vrijheid maar gezamenlijkheid in een leidende rol plaatst, omdat broederschap het noodzakelijke evenwicht tussen individuele vrijheid en gelijkheid bewaakt. Een boodschap die bij de SER een goede snaar blijkt te raken, gezien de kop die SERmagazine (Mathijsen zelf citerend) boven een artikel over haar ideeën zette: “De economie gaat straks weer over relaties”.

In dit licht bezien had de moderne vertaling van het devies door Mathijsen misschien wel een andere volgorde mogen opleveren: samen gelijk vrij. Zo verwoord zou het een passend devies zijn bij economische revoluties van nu, waarbij – om Delacroix te parafraseren – ‘Samen’ steeds vaker het peloton aanvoert. Een mooi voorbeeld hiervan is Tesla. Deze koploper van de elektrische auto schonk op 12 juni 2014 al zijn patenten aan ‘het volk’. Een ongebruikelijke maar moedige stap. En volgens Tesla’s CEO Elon Musk een noodzakelijke stap, waarvoor hij twee argumenten aanvoert. Allereerst dat Tesla zelf te klein is om de opschaling te realiseren die in het elektrisch vervoer nodig is; ze hebben daarvoor de grote autofabrikanten nodig. De tweede reden hangt samen met de aantrekkelijkheid van Tesla als werkgever voor toptalenten. Die neemt volgens Musk met hun open source patenten-filosofie alleen maar toe.
Blijkbaar is volgens Tesla het openbaar beschikbaar stellen van hun patenten de beste garantie voor zowel snelle opschaling van elektrische auto als voor de eigen koppositie als talentenmagneet. Omdat in de economie van morgen niet langer kennis macht is, maar het delen van kennis.
Kortom, samenwerking als basis voor verandering. Samen gelijk vrij zou dan ook als devies voor Tesla niet misstaan.

© Martin Lok (11 juli 2015)


Gegevens kunstwerk
Naam: De Vrijheid leidt het volk  
Maker: Ferdinand Victor Eugène Delacroix (Charenton-Saint Maurice, 26 april 1798 – Parijs, 13 augustus 1863) 
Wanneer is het gemaakt: 1830
Formaat: 260 cm x 325 cm  cm
Materiaal: olieverf op doek
Waar te vinden: Musée du Louvre (Paris)

Deze column is ook gepubliceerd op de Intranet-site van het ministerie van Economische Zaken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.