‘Hij zorgde voor de opvoeding van mijn oog’

Een paar weken terug zag ik in Dordrecht de tentoonstelling Jongkind en vrienden. Die ‘vrienden’ kende ik allemaal best wel goed, want ik heb in de loop der jaren al heel wat werken gezien van schilders als Édouard Manet, Camille Pissarro, Paul Signac en natuurlijk Claude Monet. Maar Johan Barthold Jongkind (1819-1891) was mij relatief onbekend.

Toch voelde de tentoonstelling vanaf het eerste schilderij vertrouwd. Toen ik de zaal op liep en voor Le port de Dordrecht (1869) stond had ik het idee dat ik Jongkinds werk al kende. Zijn gezicht op Dordt was zo herkenbaar, zo bekend. Niet omdat ik die karakteristieke kerktoren uit de geboorteplaats van mijn moeder zo goed kende, of die kade met die botendrukte. Nee, het kwam doordat Jongkinds stijl met zijn impressionistische, losse toets en kleurige palet mij zo vertrouwd was. Wat ook eigenlijk helemaal niet raar is, want zijn artistieke vrienden ken ik immers al jaren.

Het verrassende van de tentoonstelling was echter voor mij dat Jongkinds vrienden niet alleen maar zijn vrienden bleken te zijn, maar vooral ook zijn navolgers. Zij keken naar Jongkind en leerden van hem. Hij bleek de artistiek vader te zijn van veel van de impressionistische schilders waar ik zo van houd. Zo roemde Monet de zes jaar oudere Jongkind als zijn ware leermeester. ‘Het is aan hem dat ik de definitieve opleiding van mijn oog te danken heb’.

Die waardering van de leerlingen voor hun leermeesters vind ik misschien nog wel mooier dan de prachtige schilderijen op de tentoonstelling. Het deed mij denken aan mijn eigen leermeester. En dan bedoel ik niet de leermeester onder wiens leiding ik probeer te beeldhouwen, maar de leermeester die ik op Haagse burelen heb gehad.

Om eerlijk te zijn zijn het er meer dan één. Niet omdat ik zo’n moeizame leerling ben (meen ik), maar omdat ik van verschillende leermeesters verschillende lessen optekende. Zoals Gerard, de projectleider van de eerste grote beleidsnota waar ik aan meewerkte, die me leerde dat een beleidsnota schrijven monnikenwerk is en grote zorgvuldigheid vereist. Nog zie ik hem zitten, op een woensdag- of donderdagavond, zo tegen de klok van elf uur ’s avonds, zich met een rode pen in zijn hand door stapels conceptteksten heen werkend. Of Hans, die me bij een volgende grote nota leerde dat je altijd koersvast moet zijn. Bijsturen mag, mits je je maar aan je plan houdt. Of Felix, die me leerde dat politieke bazen soms tegengestelde opdrachten geven, zodat je als ambtenaar nooit alles wat ze vragen kunt of moet doen, maar wel altijd in hun geest moet handelen (ook als je een opdracht naast je neerlegt).

Mooie lessen allemaal, waar ik met plezier aan terugdenk. Van ware leermeesters, die ik hier graag even in het zonnetje zet. Omdat ik aan hen ‘de definitieve opleiding van mijn beleidsoog te danken heb’.

 

© Martin Lok (11 februari 2018)


Gegevens kunstwerk
Naam: Le port de Dordrecht
Maker: Johan Barthold Jongkind (1819-1891)   
Wanneer is het gemaakt: 1869
Materiaal: Olieverf op doek
Formaat: 
Waar te vinden: Dordrechts Museum

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.