There is always an alternative (for better or worse)

There is no alternative dacht de gemiddelde ontwerper de afgelopen millennia. Wie het water over wil moet een brug bouwen of een tunnel graven. Dus verrezen er om rivieren, kanalen en zee-engtes te passeren eeuwenlang bruggen in allerlei vormen over het water heen en de laatste decennia ook nog de nodige tunnels eronder door. Totdat RO&AD architecten een ingeving kreeg.

Het alternatief is in Halsteren te aanschouwen. Daar ligt de Mozesbrug waarmee je het water van een in onbruik geraakte vestinggracht kunt passeren. Niet door er overheen of onderdoor te gaan, maar door er dwars doorheen te waden. Zonder nat te worden dan, want de brug is feitelijk een waterloze Mozesgracht die het vestingwater doorklieft. Een knap staaltje architecturaal omdenken dat laat zien dat het altijd anders kan. Dat er altijd een alternatief is.

Het is in dit geval een prachtig alternatief waar ik enorm van geniet, omdat de omkering van het gebruikelijke me prikkelt. En omdat het resultaat – de brug die een gracht in een gracht is – van ongelofelijk schoonheid is. Een inspiratie voor iedereen die zelf naar innovatieve verbindingen zoekt. Omdat de Mozesbrug toont dat er altijd alternatieven zijn, ook als je denkt dat dat niet zo is.

Wat niet wil zeggen dat alternatieven voor het vanzelfsprekend geachte altijd fraai zijn. There is no alternative dachten neoliberale denkers, oppermachtig sinds Thatcher en de val van de Berlijnse Muur. Ze herhaalden dit zelfs zo vaak dat zij en anderen het maar gingen afkorten: TINA. Privatisering van staatsbedrijven, vermindering van overheidsuitgaven en deregulering en vrijhandel waren de toverwoorden die eeuwigdurend de toon zouden zetten en de zo gewenste verkleining van de publieke sector zouden brengen. En ook al is lang ontkend dat neoliberalisme officieel economisch beleid was overheerst het de facto sinds de jaren tachtig de kapitalistische wereldeconomie. Met de nodige gevolgen: het bracht veel groei en goeds, maar volgens sommigen ook een groeiende ongelijkheid en milieuvervuiling.

Net zoals er een alternatief bleek te zijn voor overbrugging of ondertunneling van water doen ook steeds vaker alternatieven opgang voor het onaantastbaar geachte neoliberalisme. Waarbij vooralsnog vooral het geloof in vrijhandel het moet ontgelden. In de Verenigde Staten is dit geloof inmiddels officieel opgezegd en verrijst een Muur die naast ongewenste buitenlandse goederen ook mensen moet weren. En het Verenigd Koninkrijk is bezig de spreekwoordelijke brug over de slotgracht die het Kanaal is op te halen. Kortom, TINA ontwikkelt zich in een rap tempo tot een TIA voor de wereldeconomie: There Is’n Alternative.

Het zijn alternatieven die ik minder fraai vind dan de Mozesbrug. Ook al vergroten ze mogelijk in individuele landen de werkgelegenheid en is lokale productie vaak beter voor het milieu dan mondiaal gesleep met goederen. Het zijn ook alternatieven die niet de verbinding centraal stellen maar de scheiding. Nieuwe vestingwerken, met ‘oog om oog, tarief om tarief’ als nieuwe mantra. Niet de brug wordt opnieuw uitgevonden, maar de gracht. En dat is altijd een stap terug.

© Martin Lok (28 januari 2017)


Gegevens kunstwerk 
Naam: Mozesbrug 
Maker: RO&AD architecten
Wanneer is het gemaakt: 2011 (?)
Waar te vinden: Halsteren

Deze column is ook gepubliceerd op de Intranet-site van het ministerie van Economische Zaken
Verantwoording foto: website RO&AD architecten

Share...Tweet about this on TwitterShare on FacebookShare on LinkedInEmail this to someonePin on Pinterest

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *