Durf te experimenteren

Kunst maken is afscheid nemen. Afscheid van al die pogingen die je doet om de vorm te vinden die werkt. En dat vereist het lef om te falen, omdat mislukkingen noodzakelijke ingrediënten zijn voor succes. Zonder gebrekkige pogingen vooraf geen geslaagd idee aan het eind. De kunstenares Susan Collis beseft dat heel goed en brengt in Retouch (2013) een ode aan al die noodzakelijke mislukkingen. Ze had een minder geslaagd schetsje verfrommeld en in de hoek gegooid, om het later weer op te pakken, te vergulden en op een voetstuk te plaatsen.

Het is een mooi eerbetoon aan al die onmisbare mislukkingen en doet me denken aan een recente eigen mislukking: het experiment dat ik wilde indienen voor de prijsvraag van de Bestuursraad voor het beste beleidsexperiment van 2017. “Durf te leren” schrijft de secretaris-generaal van Economische Zaken (EZ) in januari in zijn Nieuwjaarsartikel voor Economische Statistische Berichten, en experimenten zijn daarbij volgens hem cruciaal. De maatschappelijke uitdagingen van nu vragen immers om een interactieve aanpak waarbij de overheid burgers en bedrijven van kiet af aan betrekt, zoekend durft te innoveren en waar nodig de koers bijstuurt. Iets dat de leiding van Economische Zaken onder haar medewerkers met een prijsvraag wil stimuleren.

Mijn enthousiasme was direct gewekt. Dit klonk gedurfd en vernieuwend. Echt overheid 3.0. Ik besloot dan ook een experiment te verzinnen dat hoge ogen zou scoren bij de gestelde criteria: impact, een geschikte onderzoeksopzet en originaliteit & durf. En ik ging hierover met mijn netwerk schakelen, want beleid maken we immers niet alleen. Ik sprak er kort over met Ex’Tax, dat net samen met belastingexperts van de vier grote accountantskantoren een veelbelovend rapport had gepubliceerd over een omslag in het belastingstelsel die de economie een enorme duurzaamheidsimpuls kan geven. Met hun kennis en steun vanuit het bedrijfsleven moest het toch lukken een goed experiment te ontwerpen? Ze reageerden positief, dus ik pakte het aanmeldingsformulier voor de prijsvraag erbij.

Maar het bleek lastiger dan ik dacht. Ik moest niet alleen een ingewikkeld klinkend ontwerp voor het experiment maken (een Randomised Control Trial of Quasi-Experiment), maar ik moest ook al in november van dit jaar resultaten van het experiment kunnen laten zien. Liefst kwantitatief. En dat zou bij een belastingexperiment à la Ex’Tax nooit lukken, al was het maar omdat het daarvoor te ver buiten de gebaande paden treedt en de interne tegenwind te groot is. Ik zou al spekkoper zijn als ik over een maand of negen een gedragen experiment-opzet rond heb. Maar resultaten zitten er dan echt nog niet in. Ik zag mijn winkansen verschrompelen en verfrommelde mijn concept-aanmelding voor de prijsvraag. Het belandde net als Susan Collis’ schetsje in de hoek.

Gesprekken met collega’s leren me dat ik niet de enige ben. Zo komt een politiek en ambtelijk gesteund experiment met Herenboeren niet van de grond omdat het niet binnen de wet past. Terwijl experimenten dan toch juist nodig kunnen zijn, denk ik dan. Maar tussen droom en experiment staan blijkbaar wetten in de weg, en praktische bezwaren. Net als bij mijn idee. Ik sla 2017 dan ook maar over. Misschien haal ik 2018.

 

© Martin Lok (25 februari 2017)


Gegevens kunstwerk
Naam: Retouche
Maker: Susan Collis (1956) 
Wanneer is het gemaakt: 2013 
Materiaal: verguld papier
Waar te vinden: Voorlinden (Wassenaar)

Deze column is ook gepubliceerd op de Intranet-site van het ministerie van Economische Zaken.

Share...Tweet about this on TwitterShare on FacebookShare on LinkedInEmail this to someonePin on Pinterest

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *